ابو الفضل مير محمدى زرندى
94
تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )
و از جمله اين روايات كثيره ، حديثى است كه ثقة الاسلام كلينى ( ره ) از على بن ابراهيم و او از پدرش و محمّد بن قاسم و آنها از محمد بن سليمان و او از حفص بن غياث ، از امام صادق ( عليه السلام ) نقل كرده ، مىگويد : از امام ( عليه السلام ) سؤال كردم : چگونه است آيه شريفه « شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ » با اينكه قرآن در ظرف 20 سال نازل شده است ؟ فرمود : قرآن يك جا در ماه رمضان به بيت المعمور نازل شده و از آنجا در ظرف 20 سال نازل گشته است . سپس فرمود : پيغمبر اسلام فرموده صحف ابراهيم در شب اول ماه رمضان نازل شده و تورات در ششم رمضان و انجيل در سيزدهم رمضان و زبور در هجدهم و قرآن در بيست و سوم « 1 » . گرچه در بعضى نسخهها در سند اين حديث قاسم بن محمد ، معروف به كاسولا وجود دارد ، و بنابر آنچه از ابن الغضائرى نقل شده احاديث او مورد تأمل است امّا از خود ابن الغضائرى نيز نقل شده كه احاديث كاسولا براى تأييد و استشهاد ، مانعى ندارد نه براى استدلال « 2 » . بعلاوه در تأييد مضمون اين حديث ، روايات ديگرى داريم كه آنها را جهت اختصار نقل نكرديم و عياشى نيز مضمون همين حديث را نقل كرده است الا اينكه مىگويد : قرآن در بيست و چهارم رمضان نازل شده است « 3 » . سيوطى در « الدر المنثور » از ابن جرير و او از ابن عباس نقل مىكند كه مىگويد : شهر رمضان و ليله مباركه و ليلة القدر پس ليلة القدر ، همان شب مباركى است كه آن هم از ماه رمضان است و قرآن يك جا از ذكر جدا و به بيت المعمور نازل شد و آن ، همان مواقع ستارهها است كه در آسمان دنيا ( نزديك ) قرار دارد ، جايى كه قرآن واقع است ، سپس بر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) در رابطه با امر و نهى و غزوات ، تدريجا نازل شد « 4 » . و ابن جرير نيز از ابن عباس نقل مىكند كه قرآن يك جا در شب قدر بر جبرئيل نازل شد و او بر حسب امر خداى تعالى آن را بتدريج نازل مىكرد « 4 » . پس بنابر مطالب فوق ، نه از قرآن و نه از حديث ، دليلى نداريم كه دلالت كند بر اينكه
--> ( 1 ) اصول كافى ، ط جديد ج 2 كتاب فضل قرآن ، ب النوادر . ( 2 ) قاموس الرجال ج 7 ، ص 373 . ( 3 ) تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 80 . ( 4 ) الدر المنثور ، ج 1 ، ص 189 .